Bedig

Ar rugby XV hag ar rugby XIII a zo anavezet mat. N’eo ket ken brudet ar rugby VII avat. E-keit ma oa skipailhoù Pariz ha Biarritz o c’hoari da-geñver gourfenn kampionad ar rugby XV Disadorn tremenet e oa skiplaihoù gwellañ ar bed ar rugby 7 e Frañs. Berroc’h pad ar c’hrogad ganto (14 munutenn hepken) met ken bras an dachenn bepred. Rak se e vez muioc’h a boentoù gant ar rugby 7 ha dreist-holl ez a kalz muioc’h ar vell d’ur c’hoarier d’egile eget gant ar rugby 15. Buhezekoc’h an traoù en ur mod : « Ne gav ket din ez eus ur sport all er bed a zegas kement a virvilh d’an dud » eme Gary Pearse, gourdroner skipailh Aostralia. Pennoù-bras ar rugby a stourm a-benn ma vo degemeret evel ur c’hoari olimpek met evit-se e vefe ret lemel ur sport all da vare Pekin 2008…Ne vo ket aes ha pa rafe berzh en holl vroioù ma c’hoarier rugby 15. E Frañs ne zechas ket kement-se a dud evit poent (25.000 c’hoarier e-keñver 300.000 evit ar rugby 15) met kreskiñ a ra. E Breizh e weler dija krogadoù gant an daou glub pennañ : ar SNUC (Naoned) hag ar RCV (Gwened).

Etre skipailhoù Stad Brest 29 ha War-raok Gwengamp ne c’heller ket komz eus karantez…Jeu a zo etre an daou anezho abaoe ar bloavezhioù 90 pa chom war spered suportourien Brest penaos ne oa ket bet gwall sklaer perzh an hini a oa war an dro Prezidant Kevre Frañs ar vell-droad ha prezidant istorel skipailh Gwengamp e diskar klub pennañ Penn-ar-Bed. Abaoe eo distro Noel ar Graet da benn War-raok Gwengamp hag ur skipalih brav en deus savet a-benn ar c’hampionad o tont. Suarez (Amiens) ha Watier (Caen) a zo deuet da greñvaat an tu a-raok, Ecker a zo deuet eus Marsilia evit an a-dreñv ha 5 c’hoarier bet en Oriant zo bet tutet ivez (Diop, Martini, al Lann ha Racon). Unan eus skipailhoù gwellañ e tlefe bezañ hini Gwengamp. « Kontant-kenañ on goude ar c’hrogadoù a-vignoniezh » eme o gourdroner, Yvon Pouligwenn. Hemañ bet c’hoarier e Brest er bloavezhioù 80 en do da dalañ ouzh ar Benn-ar-Bediz bepred, bet savet ur skipailh a-feson ganto ivez. Evel en daou vloavezh tremenet ez eus bet divizet gant Philippe Goursat, manager ar skipailh, kas ur pezh-mell taol-skubell e-touez ar c’hoarierien. 9 anezho o deus kavet fred en ur c’hlub all, 8 ouzhpenn a zo echu o c’hevrat ha tutet ez eus bet 17 c’hoarier nevez ! War a seblant eo deuet a-benn o gourdroner Albert Rust da sevel ur brav a skipailh diwar se pa’z int bet trec’h war 2 glub eus ar rummad kentañ (Sochaux ha Naoned) hag a-rampo int bet gant hini Bourdel. Evit skoazellañ eil paler gwellañ kampionad warlene (Malm) ez eus erru araogerien a-dalvoudegezh : Salifou (Alamagn), Verschave (14 pal gant Nîmes warlene) ha Libaeuf (ar Mañs). Klaoustre e vo bec’h etre Brest ha Gwengamp evit mont gant ar rummad kentañ er bloaz-mañ : emgav d’ar 14 a viz Here e Brest evit o derby kentañ !

Digresk a vefe bet gant an dilabour e Frañs er miz tremenet. Keloù mat. Souezhusoc’h eo klevet ez eus dilabour e bed ar sport a vicher avat. Soñjal a reer bepred er c’hoarierien vrudet a c’hounez milionoù bep bloaz. Koulskoude, e bed ar vell-droad dreist-holl ez eus muioc’h-mui a dud na vezont ket o huñvreal bemdez. Evel-just eo kalz diaesoc’h bezañ dilabour goude bezañ bet paeet diouzh ar SMIC en ul labouradeg. Mat eo gouzout koulskoude eo yaouankoc’h-yaouankañ ar c’hoarierien dilabour. 15 vloaz zo e oa 28 vloaz o oad keitad. Er bloaz-mañ eo tro 23 bloaz. Talvezout a ra n’o deus ket bet tro da c’hounez kalz a arc’hant hag alies-kaer n’o dez ket kement-se a stummadur war dachennoù all eget ar sport…Teñval o dazont enta. En holl ez eus 120 c’hoarier melldroad a-vicher n’o deus ket kavet ur c’hlub hervez Unvaniezh Vroadel ar Vell-droaderien A-vicher. Kement ha warlene. Anvioù brudet a zo evel Diomede (bet gounezet kib ar bed gantañ e 1998), Alicarte pe Rouvière (bet e Montpellier). Ar pezh zo ne chomer ket dilabour gwall bell er bed-mañ. Daou dra zo kaoz. Da gentañ, goude un nebeud mizioù hep c’hoari eo echu an afer : ne vo ket a zistro ken. Da eil, souezusat tra e vez kalz aesoc’h d’ar c’hoarierien bet chomet a-gostez kavout ur c’hlub goude ar merkato da lavaret bremañ. Petra zo kaoz ? Ur c’hoarier hepken a c’hell bezañ tapet gant pep klub goude ar merkato nemet…dilabour e vefe : d’ar c’houlz-se, ne gont ket. Seul aesoc’h ha se d’ar re dilabour kavout ur c’hlub. Hervez an UVVA eo adalek ar 1añ a viz Gwengolo betek ar 15 a viz Here e vo kavet fred gant lod eus ar 120 c’hoarier. Da c’houde avat e vo start war lasoù ar re n’o do kavet klub ebet…

Sell’ta ! Ur sport bennak a vefe ur skipailh breizhat dezhañ evit mont da gevezhiñ ouzh broioù all ? Eus peseurt sport zo kaoz ? Mell-droad, rugby, marc’h-houarn ? N’eo ket. Lesanv nevez skipailh basket Brest an hini eo ! Hag ez eo gwir eo deuet a-benn paotred An « Etendard » d’ober ar pezh na oa ket bet graet gant skipailh breizhat ebet betek-henn : mont gant ar Pro A. Ur sapre pennad-hent zo bet kaset ganto e gwirionez. E 1952 e oa bet savet ar c’hlub hag istor an Etendard eo istor ar familh Tangi en ur mod. Gant Jo, (an tad), Yann-Baol (ar mab henañ) ha Youenn (an eil mab) eo bet kaset ar c’hlub war-raok gant an Dangied e-pad 48 vloaz ! Un eil den a zo bet a-bouez en afer-mañ : Yves Marie Verove, gourdroner abaoe 10 vloaz. E zaou vab a zo er c’hlub ivez : Franck (penn-manager) ha Jimmy (c’hoarier). Un istor familh adarre ! A-drugarez dezho eo aet ar c’hlub betek penn ar basket e Frañs kement ha ken bihan ma n’o doa ket bet kement-se a boan warlene : kroget gant ar bloavezh dre 17 trec’h da heul… Er bloaz-mañ avat e vo un afer all. 3 amerikan zo erru, en o zouez Jones bet gant Erminig Naoned (21 poent lakaet well-wazh gantañ e pep krogad warlene). Bailey eus Nancy zo degouezhet ivez. Evit poent, n’ez a ket fall ganto. Trec’h int bet war skipailh Cholet (103-98) met da vat e vo gouezet penaos emañ kont gant ar c’hrogad ofisiel kentañ : ouzh skipailh ar Mañs d’ar 5 a viz Here.

Rangers pe Celtic ? Celtic pe Rangers ? Abaoe 20 vloaz , n’eus ket kalz a souezhadennoù e bro-Skos : gant unan eus daou glub Glasgow ez a ar maout e Scottish Premier League. Randonus an traoù. Na petra a c’hoarzvez er bloaz-mañ enta ? Goude 7 krogad ne weler hini ebet anezho e penn ar jeu nemet ur c’hlub eus Edimbourg eo. Klub ar brotestanted eus kêrbenn bro-Skos en deus gounezet kement krogad zo bet ! Koulskoude ez eus pell zo bremañ ne oa aet tra ebet gant Heart of Midlothian. E 1960 e oant bet kampion evit ar wezh diwezhañ… Ya met cheñchet penn d’ar vazh abaoe un nebeud mizioù. Vladimir Romanov zo degouezhet en ur ginnig postañ arc’hant « fresk » er c’hlub. Kenderv Abaramovitch an hini e vefe d’ho soñj ? N’emaoc’h ket pell diouti. Hennezh zo o tont eus Lituania met c’hoant en deus ober e vrud dre ar vell-droad evel ma ra e geneil e Londrez gant klub Chelsea. Prenet un toullad c’hoarierien gantañ ha lakaet George Burley e penn ar skipailh. Hemañ a oa bet gourdroner bloavezh 2001 e bro-Saoz ha dont a ra brav gant e skipailh : 19 pal e-barzh abaoe deroù ar c’hampionad. Ha setu int gant 5 poent lañs war ar Celtic hag 8 war ar Rangers…Gant ma pado !

Ne oa ket ret bezañ gortozet gwall bell Disul evit gouzout gant piv a yafe ar maout etre c’hoarieriern rugby ar SNUC hag re ar SNR. Splann e c’hoarie kalz gwelloc’h paotred SNUC eget an Nazeriz. Hag ar poentoù da vont da heul : 18-6 d’an ehan ! Ur souezhadenn vat evit an Naonediz nevez erru e « Fédérale 1 » er bloaz-mañ ha ganto c’hoarieren yaouank (3 anezho n’int ket 20 vloaz c’hoazh). Bec’h a vez etre an daou skipailh met ar wezh-mañ eo bet dereat an dud : 3 c’hartenn velen hepken zo aet gant an tredeog. Rak n’eo ket gaou lavaret e vanke d’an 2 skipailh c’hoari an eil ouzh egile. Etre 2001 ha 2004 e oa bet derbyoù e-leizh etre an 2 glub gwellañ a zo e Breizh. An Naonediz a oa chomet don war o spered penaos e oa bet paotred ar SNR o tapout ar maout diganto d’an 18 a viz Ebrel 2004. E Stad Marcel Saupin e oa. Eus ar rummad « Fédérale 3 » e oa pignet an Nazeriz e 2001. 3 bloavezh war-lerc’h e oa e Naoned o doa tapet o bilhed evit mont gant ar Fede 1 hag ar paourkaezh Naonediz da chom gant kluboù ar Fede 2…Er bloaz-mañ emaint asambles adarre. Ha ret e vo d’an Nazeriz gortoz ar c’hrogad-distro d’ar 4 a viz Kerzu evit adsevel o c’hein rak trec’het-mik int bet e Naoned : 31-17.

18vet triatlon ar Baol-Skoubleg en deus graet berzh-spontus. Muioc’h a dud eget ar pezh a c’hell bezañ e n’eus forzh peseurt stad e Breizh o deus arvestet ouzh un abadenn a zo padet 2 eur…evit ar re wellañ. Soñjit’ta : 1,5 km war neuial, 40 km war varc’h-houarn ha 10 km war dreid. Ar re gentañ ne oa ket berr o alan ouzhpenn ! Penaos’ta e reont ? Bemdez e vez an driatletourien o pleustriñ war 2 eus an 3 sport-mañ. Nebeud-tre anezho a vez a-vicher e Frañs met ar sport-mañ a zesach muioc’h-mui a dud abalamour da 2 zarvoud. Da gentañ a-drugarez d’ar c’hoarioù olimpek ma’z eo degemeret ar sport-mañ abaoe 2000. Desachet ar goulou warni. Da eil eo aet skipailh Frañs kalzik war-raok. Ar maout a oa aet gant Frederig Delaubre hag an eil plas gant Sedrig Fleureton da vare kampionad Europa e Lausanne er bloaz-mañ. Rak se e oa tud er Baol evit gwelet an driatletourien hag int-i a oa niverus-tre ivez : tost 3.000 anezho war an dibenn-sizhun a-bezh. Abaoe ar 15 a viz Eost e oa leun-chouk an enskrivadurioù. Ret e oa bet da Lug Chatellier hag e skipailh aozañ bezañ nac’het un toulladig tud zoken. Hag ar Vreizhiz en afer-mañ ? N.Landon a oa aet da 5vet, A.Beyer da 6vet ha J-M Roue da 10vet.

Bloavezh kentañ ar Pro Tour eo. Erru prantad ar bilañs evit kampionad redadegoù meur ar marc’houarniezh. E-lec’h Kib ar bed ar rederien war varc’h-houarn e oa bet lakaet gant pennoù-bras Unvaniezh ar Marc’houarniezh Etrebroadel. Petra zo kaoz ? Gounit ar gib a oa tu d’ober dre gemer perzh er redadegoù klasel hepken da lavaret eo ar redadegoù un devezh-pad. Talvoudegezh ebet d’an hini a yafe ar maout gantañ e unan eus hentadoù an dro Frañs da skouer. Direizh a-walc’h e oa evit gouzout piv a vefe reder ar bloavezh. Gant ar Pro Tour e talvez kement an daou seurt redadegoù. Rak se n’eus den na glemm goude titl Di Luca rak hemañ en deus gounezet kement a boentoù er redadegoù un devezh-pad hag er re dre hentadoù. Un eil splet a zo d’ar Pro Tour. Pa’z eo degemeret ur skipailh da vont ganti e penn-kentañ ar bloavezh eo ret dezhañ mont da gement redadeg a zo. Dre ma ya 27 redadeg d’ober ar Pro Tour eo ret d’ar c’hluboù kinnig o chañs d’ar re yaouank, mod all e vefe skuizh pennoù-bras ar skipailhoù. Er mod-se eo aet ar maout gant ar breizhad Mevel (e-pad ar Giro). Liv fall zo war ar Pro Tour koulskoude. N’eo ket pouezus a-walc’h evit desachañ rederien bennañ ar sport. Amstrong, Ulrich pe Basso ne oa nemet un dra war o spered : bezañ trec’h war an dro Frañs, ar peurrest avat…Se zo kaoz n’int ket bet gwelet a-hed ar Pro-Tour hag ar renkadur-mañ da vezañ gwanaet war an dro…Pegeit e pado ar Pro Tour enta pa c’hwit war e bal pennañ : ar rederien wellañ o vont gant ar redadegoù pouezusañ ?

Trec’h e oa bet Disul tounetaerien an US Konk-Kerne war govien ar Menez (Zinzag-Lokrist) : 2-0. 16 vloaz ne oa ket aet ar maout gant ar Benn-ar-Bediz war douaroù o amezien eus ar Mor-Bihan. Kadarnaet o flas kentañ e kampionad ar CFA2 pa oant a-rampo gant an USM. Goude 9 c’hrogad n’int ket bet trec’het c’hoazh ha n’o deus paket nemet 2 bal. Adpignat ha kuitaat ar 5vet rummad zo war o soñj bremañ. Re wir eo e oa erru tristik stad an traoù gant skipailh Konk-Kerne. Goude bezañ bet ingal gant an trede rummad abaoe 1971 e oa bet an diskar : distro er Rummad a Enor e 1995. Er bloaz-mañ ez eus ul lañs nevez ganto. Erru ur gourdroner nevez : Mikael Jarnigon bet o kas skipailh Pondi e CFA e-pad 18 vloaz. C’hoarierien skiant prenet ganto zo bet plijet gant raktres an USK : Gwilhom Mulak (bet e Pondi gant Jarnigon a-raok mont gant Wasquehal ha Guegnon en eil rummad), Nikolaz Kloareg ha Loig Druon (o daou bet gant FC an Oriant betek ar rummad kentañ),. Ar re-mañ o deus kreñvaet ur skipailh a oa ennañ un toullad Brestiz ennañ dija (Lerand, Boulic, Louvet, Treger) ken ma’z eo deuet ar frazenn-mañ gant Yvon Hochet, gourdroner an USM, goude ar c’hrogad : « Ur skipailh solud ken ez eo solud eo an USK. Bamet on bet… ». Piljout a rafe da c’hoarierien an USK teurel o rouedoù e kib Frañs ivez. Warlene e oant bet lostek un tamm p’o doa kollet ouzh an DC Karaez d’an trede tro hepken… D’an 19 a viz Du e vint ouzh Plabenneg evit ar 7vet tro. Un amprouadenn eus ar c’hentañ p’emañ ar Blabennegiz da eil er c’hampionad…a-dreñv d’an USK evel-just !